Beşşar Esad Suriyesi’nde Reform

11 Eylül sonrası teröre karşı küresel savaş döneminde Ortadoğu siyaseti denilince en fazla gündeme gelen ülkelerden biri Suriye’dir. Hem bölge siyaseti, hem de uluslararası sistem ile ilişkileri Suriye için aslında çokta olumlu olmayan bu gözler önünde olma durumunu dayatmaktadır. Bu kadar fazla ilgyi üzerinde toplayan Suriye ile ilgili anlamlı ve katkı yapacak çalışma sayısı oldukça azdır.
Yasin Atlıoğlu’nun bu çalışması önemli ihtiyacı karşılama yönünde katkı yapacak, Ortadoğu’nun önemli aktörlerinden biri olan Suriye ile ilgili tartışmalara ışık tutacaktır.
Prof. Dr. Bülent Aras
Işık Üniversitesi Öğretim Üyesi

İÇİNDEKİLER
SUNUŞ / GİRİŞ

BİRİNCİ BÖLÜM
Ortadoğu’da Demokrasi ve Çoğulculuk
1. Orta Doğu’da Devlet Kavramı ve Otoriterlik
2. Orta Doğu’da Siyasal Kültür, Küreselleşme ve Demokrasi
3. Çağdaş Arap Dünyasında Demokratik Dönüşümün Önündeki Engeller

İKİNCİ BÖLÜM
Suriye’de İktidar Değişimi ve Geçiş Dönemi
1. Veliaht Sorunu ve Beşşar’ın İktidara Hazırlanma Süreci
2. Hafız Esad’ın Ölümü ve Beşşar’ın İktidara Çıkışı

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hafız Esad’ın Siyasi ve Ekonomik Mirası
1. Hafız Esad’ın Siyasi Mirası
1.1. Baas Partisi
1.2. Suriye Ordusu
1.3. İktidar Eliti ve Bürokrasi
1.4. Başkanlık Sistemi ve 1973 Anayasası
2. Hafız Esad’ın Sosyo-Ekonomik Mirası
2.1. İnfitah Hareketi ve Ekonomik Liberalleşme
2.1.1. Liberalleşme Çabalarında Birinci Dönem
2.1.2. Esad’ın Kontrolünde Oluşan Özel Sermaye Sınıfı
2.1.3. Soğuk Savaş Sonrası Liberalleşme Çabaları
2.2. Baas Yönetiminde Sivil Toplum ve Özel Sermaye İlişkisi
3. Hafız Esad İktidarının Dış Politika Mirası

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM:
Suriye’de Beşşar Esad Dönemi ve Dışa Açılım Politikaları
1. Suriye’de Reform ve Demokrasi
1.1. Beşşar’ın Liderlik ve Demokrasi Anlayışı
1.2. Siyasal İktidar Elitinin Yeniden Oluşturulması ve Beşşar’ın Reform
Stratejisi
1.3. Beşşar’ın İlk Reform Denemesi “Şam Baharı”
1.4. Suriye’deki Kitle İletişim Araçlarının Demokratik Gelişmedeki Rolü
2. Suriye’de Demokratikleşme Sorunsalı ve Siyasal Kültür
2.1. Muhalefet Olgusu ve Muhalif Gruplar
2.2. Sivil Toplumun Gelişimi
2.3. Kişisel Özgürlükler ve İnsan Hakları Sorunları
2.4. Kadın Hakları ve Esma Esad’ın Reform Sürecindeki Rolü
2.5. Azınlık Hakları ve Demokratik Çoğulculuk
3. Suriye’de Ekonomik Reform ve Liberalleşme
3.1. Suriye Ekonomisinin Yeniden Yapılanması
3.2. Suriye-AB İlişkileri ve Avrupa-Akdeniz Ortaklık Süreci

BEŞİNCİ BÖLÜM:
Uluslararası Sistemdeki Gelişmelerin Reforma Etkisi
1. Beşşar Esad Döneminde Suriye-ABD İlişkileri
2. Büyük Orta Doğu Projesi ve Suriye’de Reform
3. Suriye’de Etnik Çatışma: Kamışlı Olayları
4. ABD’nin Suriye Muhalefeti: Ferid Gadiri ve Suriye Reform Partisi

ALTINCI BÖLÜM:
Lübnan Krizi ve Suriye’nin Demokratikleşme Çabaları
1. Lübnan Krizi ve Hariri Suikastının Reform Sürecine Etkisi
2. Baas Partisi’nin 10 Bölgesel Kongresi
3. Kongre Sonrası Gelişmeler ve Suriye Muhalefeti

Sonuç 163

EKLER
EK-A: Suriye Haritası
EK-B: Suriye Hakkında Genel Bilgiler
EK-C: Suriye Arap Cumhuriyeti’nde Kabineler (Beşşar Esad Dönemi)
EK-D: Suriye Arap Cumhuriyeti’nin Temel Ekonomik Göstergeleri